Pırasa – Lezzetli ve Şifâlı

29/11/2017
360 Views

Pırasa – Lezzetli ve Şifâlı / Ferda Ümit Gedik 

Eskiden pırasa yalnızca sebze olarak değil şifâlı bitki olarak da kıymetliydi. Çünkü pırasa K vitamini, betakaroten ve antioksidanların yanısıra kalbi ve damarları koruyan, tümör oluşumuna mâni olan ve enfeksiyonlara karşı da yardımcı olabilen ikincil bitki maddelerini ihtivâ eder.

Pırasa

Pırasa, soğan ve sarımsak ile aynı âiledendir fakat kokusu daha hafiftir. En azından 4000 senedir sebze ve baharat olarak kullanılmak üzere yetiştirilir. Aynı zamanda tanınmış bir şifâlı bitkiydi. Ses açmak ve güzelleştirmek için de kullanılmıştır çünkü pırasanın bronşlar üzerinde balgam söktürücü etkisi vardır.

Pırasadaki Besleyici Maddeler

Pırasanın içinde K vitamini, betakaroten, C vitamini ve mangan bulunur. Pırasa ayrıca başka birçok vitamin, mineral madde ve eser elementler içerir.

Pırasayı çiğ olarak büyük miktarlarda tüketmemeye dikkat edin. Fakat pırasayı herhangi bir yöntemle pişirdiğinizde besleyici maddelerinin bir kısmını kaybettiğinizi de bilin.

Lifler: Pırasa Bağırsak Florası İçin İyidir

Pırasa yüksek oranda ‘inülin’ ihtivâ eden az sayıdaki sebzelerden biridir. İnülin bağırsaklara son derece faydalı olan çözünebilir bir lif maddesidir. Pırasa sâdece faydalı bağırsak bakterilerini beslemekle kalmaz bağırsak hareketlerini de arttırır. Pırasa yedikten sonra bağırsaklarında gaz şikâyeti olanlar bu sebzeyi kimyonla tüketebilirler.

 K Vitamini: Pırasa Kemik Erimesini Önler

K vitamini kan pıhtılaşmasını düzenler. Ayrıca kemik yapımında da çok önemlidir, kalsiyumun kemik içine alınmasını ve damar çeperlerinde birikip kalmamasını sağlar. Yapılan bir çalışmada şu ispatlandı ki menopoz döneminde olan kadınlar kâfi miktarda K vitamini aldığında osteoporoz/kemik erimesini daha az yaşıyorlar.

 Betakaroten: Pırasa Serbest Radikallerden Korur

Pırasa iyi bir betakaroten kaynağıdır ve antioksidan etkilere sâhiptir. Betakaroten serbest radikalleri durdurur ve böylece vücut hücrelerini, bilhassa göz ve deri hücrelerini bir hasâra uğramaktan korur. Çalışmalar betakarotenin insanı kalp hastalıklarından ve kanserden koruyabildiğini gösterdi. Maalesef birçok insan pırasanın koyu yeşil olan kısmını kesip çöpe atıyor. En iyisi böyle yapmayın çünkü pırasanın yeşil kısmında, beyaz kısmında olanın 300 katı daha fazla betakaroten vardır.

 C Vitamini: Pırasa Bağışıklık Sistemini Kuvvetlendirir

Pırasada çok miktarda C vitamini vardır ve böylece bağışıklık sistemini harekete geçirir. Bu sağlıklı sebzeyi daha sık olarak yemeye başlarsanız, -meselâ- soğuk algınlıklarından korunabilirsiniz. Pırasayı -darı gibi- demir içeren yiyeceklerle birlikte yediğinizde bağışıklık sisteminiz daha kuvvetlenir, vücûdunuz C vitamini vesîlesiyle bitkisel demirden daha iyi faydalanabilir.

 Mangan: Pırasa; Depresyon ve Bunamaya Karşı Faydalı

Mangan esansiyel eser elementlerdendir ve birçok enzimin mühim bir parçasıdır. Çok pırasa yiyen birisi ayrıca, kuvvetli sinirler için önemli olan B1 vitamini alımını da arttırmış olur. Çalışmalar, yüksek miktarda mangan alımının depresyon ile bunamaya karşı etkili olduğunu ve epilepsi nöbetlerini doğal yolla azaltabildiğini gösterdi.

Pırasanın Şifâlı Etkisi

Sarımsak ve soğanın aksine pırasa tıbbî araştırmalarda hep üvey evlât muamelesi görmüştür ve bugün artık şifâlı bitkiler arasında bile sayılmamaktadır. Pırasanın geleneksel tıptaki kullanım alanları mühimdir:

  • Vücûdu temizleme/arıtma
  • Kalp-dolaşım hastalıkları
  • Böbreği etkinleştirme ve böbrek taşlarından korunma
  • Sindirimi teşvik etme
  • Safra akışını hızlandırma
  • Bronşiyal hastalıklar

Pırasa, tıbbın tanımış/kabûl etmiş olduğu akrabâlarıyla benzer muhtevâya sâhiptir. Bu benzer maddeler arasında meselâ kükürt içeren uçucu yağlar ve polifenoller (ikincil bitki maddeleri) vardır ve pırasa artık fitoterapi sahasında kendine tekrar yer bulmalıdır.

Pırasadaki Kaempferol Kalbi Korur ve Kansere Karşı Etkilidir

Pırasa oldukça yüksek bir polifenol içeriğiyle kendini gösterir ve meselâ dikkat çekici miktarda Kaempferol flavonoidi ihtivâ eder. Bugüne kadar yapılmış çeşitli çalışmalarda Kaempferol’ün, kan damarlarının iç duvarlarını hasarlardan koruyabildiği ve böylece kalp sağlığına faydası olduğu ispatlandı. Kaempferol serbest radikalleri durdurur ve etkisiz hâle getirir.

Araştırmalara göre Kaempferol aynı zamanda kanseri önler, mevcut olan kanser hücrelerini ölüme sürükler ve metastaz oluşmasına mâni olabilir. Bu maddenin antimikrobiyal ve iltihaba karşı etkisi de vardır.

Şimdi bahsedeceğimiz Alisin maddesi de antimikrobiyal ve antienflamatuar etkilidir. Bu maddeler birbirini destekleyip kuvvetlendirebilir ve pırasayı çok özel bir gıdâ maddesi hâline getirirler.

 Pırasadaki Alisin (Allicin): Doğal Bir Antibiyotik

Pırasada, hücre plazmasında yerini alan Alisin isminde, kükürt içeren bir aminoasit mevcuttur. Bu madde hücre plazmasında bulunur. Alisin; pırasa, sarımsak ve soğanın tipik keskin koku ve tadından sorumludur ve kuvvetli antibakteriyel ve mantar öldürücü etkiye sâhiptir. Giderek artan antibiyotik direnci dolayısıyla, Alisin’in gelecekte çok konuşulacak bir madde olacağı kuvvetle muhtemeldir. Alisin kolesterol seviyesini ve kan basıncını düşürür ve arterioskleroz’a karşı etkisi bilinen bir maddedir. Kanser araştırmalarında da, bu maddenin kanser hücrelerini zararsız hâle getirebileceği anlaşılmıştır.

Pırasa Satın Alınırken Nelere Dikkat Edilmeli?

Pırasayı yıl boyunca süpermarketten veya pazardan satın alabilirsiniz. Her zaman tam yeşil bir sap/yaprak kısmı ve beyaz başı olmasına dikkat edin.

 Pırasayı Pişirmek

Pırasa kaynatılabilir, buharda pişirilebilir veya kısa süre kızartılabilir. Pişirme yöntemi ne kadar nâzikse pişen pırasa da o kadar sağlıklı olacaktır. Ayrıca pırasa ince halkalar hâlinde doğranarak çiğ olarak da tüketilebilir ve renkli salata çeşitlerinize aromatik bir nota katar. Yaz pırasasının lezzetinin kış pırasasından çok daha hafif ve iyi olduğu da dikkate alınabilir. Pırasa ile birlikte pişirildiğinde yakışacak olan baharatlar şunlardır: Maydanoz, kimyon, tarhun otu, selamotu, kekik, muskat cevizi veya kırmızıbiber.

Kaynak: http://www.zentrum-der-gesundheit.de/lauch.html

Leave A Comment